Sons des bambous

Bánh chưng ơi

Tết đã gần tôi gọi bánh chưng ơi
Để gọi lại những Xuân xa thuở trước
Nơi cuối năm khắp chiều dài đất nước
Ngõ phố nào cũng thấy lá dong xanh
Vòi nước nào cũng gạo, đỗ vây quanh
Tay thoăn thoắt tiếng râm ran trò chuyện
Mặt vui tươi, những nụ cười thân thiện
Xóa sạch đi của năm cũ những ưu phiền

Nhớ năm nào dùng sổ ưu tiên
Mẹ mua được thêm vài cân thịt
Bánh chưng gói nhiều lên, cả nhà phấn khởi
Lá xanh lạt vàng… Thương lắm, bánh chưng ơi!
Ngồi chung quanh nồi bánh luộc bốc hơi
Nghi ngút mùi hương ngàn đời thân thuộc
Dẫu mỗi năm chỉ một lần có được
Cũng khắc dấu cả đời trong ký ức miên man…

Sáng tinh sương vớt bánh để lên giàn
Ép chặt lại cho vuông thành sắc cạnh
No đủ, tròn đầy gói trong chiếc bánh:
Cuộc sống mai này yên ấm, ấm êm hơn
Ôi sao một thời mơ ước thật… giản đơn
Trẻ bây giờ có hiểu chăng điều ấy
Có biết rằng thân yêu biết mấy
Chiếc bánh chưng cho ngày Tết xum vầy?

Nhớ lắm xa xưa cả nước có một ngày
Chìm trong mơ màng mờ mịt khói bay
Bừng lên từ nồi bánh chưng của vạn vạn nhà đất Việt!
Bánh chưng ơi – Tôi gọi lời tha thiết
Xa tự bao giờ mà xa thế, bánh chưng ơi!

Thụy Anh (une Vietnamienne résidant en Russie)

Gâteaux de riz gluant !

Le Têt approchant, j’appelle : “Gâteaux de riz gluant !”
Dans l’attente de faire revenir mes anciens printemps.
En cette fin d’année, à chaque coin de rue du pays,
Les feuilles de phrynium vertes étaient présentes ;
Sous les robinets s’étalaient les haricots mungo et le riz ;
Et les mains diligentes, les causettes bruyantes,
Les visages joyeux et les sourires sympas,
Effaçaient tous les soucis de l’année qui s’en va.

Je songe à l’année lointaine où, avec sa carte de priorité,
Ma mère put nous acheter quelques kilos de viande de plus,
Nous fîmes plus de gâteaux, et toute la famille s’en réjouit.
“Feuilles vertes, ficelles jaunes, ô je vous aime, gâteaux de riz !”
Ensemble nous restions assis autour de la grande bouilloire,
D’où se dégageait cette odeur familière depuis mille ans passés.
Bien qu’ils nous reviennent une seule fois chaque année,
Ces moments restent gravés à vie dans nos mémoires…

Au petit matin, nous repêchions ces gâteaux déjà cuits,
Nous les pressions pour qu’ils soient bien carrés et jolis,
Ces gâteaux représentant notre souhait pour le futur :
Une vie plus paisible et une suffisante nourriture.
Quel rêve simple nous faisions en ce temps jadis !
Nos enfants pourraient-ils le comprendre aujourd’hui ?
Savent-ils à quel point sont chers et importants,
Lors des retrouvailles du Têt, ces gâteaux de riz gluant ?

J’ai une grande nostalgie de l’époque où tout le pays
Baignait pour un jour dans la vapeur de marmites remplies
Des gâteaux de riz gluant de milliers de foyers vietnamiens.
“Gâteaux de riz gluant !” – Je vous appelle instamment :
“Depuis quand sommes-nous séparés que vous me semblez si loin,
ô chers gâteaux de riz gluant ?”

CVN no spécial du Têt 2009

Chợ Tết

Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi

Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh

Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết

Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc

Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon

Vài cụ già chống gậy bước lom khom

Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ

Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ

Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu

Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau

Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa

Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa

Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh

Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh

Người mua bán ra vào đầy cổng chợ

Con trâu đứng vờ dim hai mắt ngủ

Để lắng nghe người khách nói bô bô

Anh hàng tranh kĩu kịt quảy đôi bồ

Tìm đến chỗ đông người ngồi dở bán

Một thày khóa gò lưng trên cánh phản

Tay mài nghiên hý hoáy viết thơ xuân

Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm

Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ

Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ

Nước thời gian gội tóc trắng phau phau

Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu

Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu

Áo cụ lý bị người chen lấn kéo

Khăn trên đầu đương chít cũng bung ra

Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà

Quên cả chị bên đường đang đứng gọi

Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi

Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa

Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha

Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết

Con gà trống mào thâm như cục tiết

Một người qua cầm cẳng dốc lên xem

Chợ tưng bừng như thế đến gần đêm

Khi chuông tối bên chùa văng vẳng đánh

Trên con đường đi các làng hẻo lánh

Những người quê lũ lượt trở ra về

Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê

Lá đa rụng tơi bời quanh quán chợ

Đoàn Văn Cừ

Le marché du Têt

Les nuages laiteux rosissent au dessus des sommets,

La brume mauve embrasse les toits des chaumières,

Sur le chemin qui ourle de blanc la colline verdoyante,

Les villageois affluent vers le marché du Têt tout gaiement.

Le cœur joyeux, ils avancent en files sur l’herbe verte,

Des bambins en robe cramoisie courent sur leurs pieds mignons,

Quelques aïeux marchent courbés sur leurs bâtons,

Une demoiselle au couvre-sein vermeil sourit en cachant ses lèvres.

Un bébé se blottit la tête contre le cache-cœur de sa mère,

Deux paysans portant un cochon en palanche s’empressent,

Une vache jaune d’un air drôle leur court après,

La rosée tombe du bout des branches comme des gouttes de lait.

Les rayons pourpres du soleil scintillent dans les rizières,

La montagne glisse son corps dans sa robe de gaze azurée,

La colline se farde de rose sous les reflets de l’aurore,

A la porte du marché, les gens en foule entrent et sortent.

Un buffle ferme à demi ses yeux, feignant de dormir,

Pour écouter un chaland qui parle à tout étourdir.

Un marchand d’estampes, ayant sur ses épaules deux paniers,

Pour étaler sa marchandise cherche un endroit bondé.

L’échine courbée sur une planche de bois, un jeune lettré

Frotte le bâton d’encre pour calligraphier des vers printaniers.

Un vieux maître d’école arrête ses pas, tripotant sa barbe,

Pour marmotter quelques distiques écrits sur papier écarlate.

Une vieille dame installe son échoppe près du vieux temple

L’eau du temps a délavé ses cheveux d’une parfaite blancheur.

Un marchand de papiers votifs coiffé d’un turban brun s’assied,

Rangeant sur la natte ses monceaux d’offrandes dorées.

Dans la cohue, le notable chef de village se voit tirailler sa robe,

Même le turban bien enroulé sur sa tête se défait.

Des enfants absorbés dans l’admiration des estampes de coqs

Oublient leurs sœurs qui sur le chemin les appellent.

Quelques jeunes filles s’enlacent, éclatant de rire,

A côté d’un marchand de pétards dont l’étal est sous un banian.

Dans des paniers, les oranges sont rouges comme du vermillon,

Le riz gluant s’y entasse comme des montagnes de neige.

Un coq, la crête violacée comme un caillot de sang,

Qu’en soulevant par les pattes examine un passant.

Le marché reste ainsi animé jusqu’à l’approche de la nuit,

Lorsque de la pagode voisine la cloche du soir retentit.

Sur les sentiers en direction des villages reculés,

Les paysans refluent en foule dans leurs foyers,

Les lumières ambrées du crépuscule traînent sur l’herbe,

Les feuilles de banian sont éparpillées autour du marché.

CVN no 4609 du 18 janvier 2009